De Verenigde Oostindische Compagnie


Geschiedenis van de VOC

VOC-schip BataviaAl in de de oudheid brachten handelaren de geroemde specerijen, zijde en andere gewilde producten vanuit het verre Azië naar Europa. Met name Chinese, Javaanse en Arabische handelaren brachten de producten o.a. via de 'Zijderoute' naar het Middelandse zeegebied. In de middeleeuwen vond de verdere verspreiding over Europa vooral plaats via Venetië en Genua.
Rond 1500 voeren de Portugezen zelf met zeilschepen via de Atlantische- en Insische Oceaan naar Azië. Om hun positie te versterken stichtten de Portugezen versterkingen op strategische punten, zoals Goa en Malakka.
De Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) bracht grote belemmeringen voor de Portugezen om handel op Indië te drijven. De Hollanders hadden ook de Antwerpse haven geblokkeerd, wwarlangs een deel van de Portugese distributie verliep. 
De Hollanders zagen de kans om nu zelf handel te gaan drijven in het verre Oosten.

Op 2 april 1595, vertrekt uit Amsterdam de eerste schipvaart naar de Oost. De vloot gooit het anker uit op de rede van Bantam. De expeditie kost veel mensenlevens en een aantal schepen. Ook is er van echt handelen weinig terechtgekomen. Maar, de route naar de Oost lag nu open voor de Hollanders en een roemrijke toekomst lag voor ons. In 1597 is de eerste vloot weer terug in Amsterdam. 
Van 1595 tot 1601 zeilen verschilllende expedities uit naar de Oost.

Om de handel in de oost tot een sterke en goed lopende organisatie te maken, wordt op 20 maart 1602 de VOC, (Vereenigde Oostindische Compagnie) opgericht. Dat is het begin van 's werelds grootste en machtigste emperium.
In Holland worden 6 'Kamers' opgericht in Amsterdam, Rotterdam, Delft, Hoorn, Enkhuizen en Middelburg. Vanhieruit wordt de VOC bestuurd.

In 1610  krijgt de VOC ook grote financiële steun om het bedrijf draaiende te houden.
De meeste vestigingen in de oost bestonden uit een factorij, met een handelsmissie, een loge. Daarbij lagen gebouwen voor opslag en personeel.
Vooral in de Indonisische archipel bloeit de handel op en onstaan grote vestigingen en forten. Op de eilanden wordt de bevolking vaak met harde hand tot handel en onderdanigheid gedwongen. 
In de eerste jaren van de VOC was Bantam, bij de Straat Sunda op Java, het centrum voor internationale handel. 
De Hollandse gouverneur-generaal, Jan Pieterszn. Coen stichtte in 1607 het fort Batavia, vlakbij de plaats Jayakarta aan de Ciliwung rivier.
In mei 1619, doen de Britten een aanval op Batavia, maar Coen heeft ze al gauw weer verjaagd. In juli laat hij een nieuw fort bouwen, met vier grote bastions. Achter het fort, langs de rivier groeit en stad, waar de handel bloeit. In 1620 had Batavia al een stadhuis.

Public Domain
Batavia met het fort

Duizenden schepen zijn in de VOC-periode op grote werven in AMsterdam en Rotterdam gebouwd. In grote konvooien bezeilden ze de oceanen en voeren met de ruimen vol specerijen, zijde, servies en vele andere artikelen naar de pakhuizen in Holland.
In het midden van de Gouden eeuw, in 1650 stichtte Jan van Riebeek het tussenstation Kaapstad. De tocht voor de oostindiëvaarders, was daardoor aanzienlijk verbeterd, omdat er halverwege de reis voorraden ingeslagen konden worden.
In 1665  werd de gigantische grote VOC-werf in Amstelredam gebouwd. Vele schepen per jaar werden hier gebouwd. 

Aan het einde van de 18 eeuw, liep de handel in het oosten terug, mede door de concurrentie van de Engelsen en Fransen. Ook de hoge kosten van het personeel in de oost nekte de vereniging. Op 17 maart 1798 gingen de schulden en bezittinge over op de staat. In 1803 werden de laatste kamers in Nederland gesloten en was de VOC daarmee failliet. 


Handelswaren

Kruidnagel en Nootmuskaat

Hollandse schepen namen o.a. het volgende mee terug uit de Oost:
peper, foelie, nootmuskaat, kaneel, kruidnagel, salpeter, gember, rijst, Chinese zijde, tapijten, servies en porselein.


Scheepsbouw

VOC-werf in Amsterdam

De belangrijkste materialen om een schip te bouwen:
hout, ijzer, teer, hennep en vlas.

Houtsoorten:
eiken, grenen en vurenhout.
Koningsberger en Hamburger-of Berlijnse planken, balken, masten, knieën, kromhout en buikstukken uit Noorwegen, Noord-Rusland en de Oostzee.

Opbouw van een VOC-schip:
Kiel, voor- en achtersteven, spanten, balkwegers, wegering- en huidplanken, dekken, dekopbouw, masten, tuigage en afwerking, o.a. schilderen.

In november of december begon de bouw van een schip en duurde gemiddeld 3 maanden. In het voorjaar ging het schip te water. In september was het gereed voor de afvaart.
In het 2-eeuwige bestaan heeft de VOC circa 1500 schepen gebouwd.

Scheepssoorten in gebruik door de VOC:
Spiegelschip, Fluit, Galjoot, Jacht, Pinas, Fregat, Katschip, Hoeker.

Verschillende vloten

Compagnieschepen vertrokken vanaf de rede's van Texel, Goeree of Rammekens.
In december-januari vertrok de 'Kerstvloot'.
In april-mei vertrok de 'Paasvloot'.

Meer over de VOC vind je op: www.voc-kenniscentrum.nl
Kijk ook op de site van het VOC-schip Batavia: www.bataviawerf.nl 

OORLOG
Muziek
Geschiedenis
9-11-01
Hobbies